Logistics Xanh: Bước Chuyển Đổi Bắt Buộc Để Nâng Tầm Chuỗi Cung Ứng Việt Nam

Dưới áp lực mạnh mẽ từ các tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị), yêu cầu truy xuất carbon và giảm phát thải từ các đối tác quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam đang bước vào một cuộc chuyển đổi chưa từng có. Trong đó, logistics xanh đang dần trở thành “giấy thông hành” bắt buộc nếu các doanh nghiệp muốn tiếp tục tồn tại và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Logistics hiện nay không chỉ đơn thuần là hoạt động hậu cần, vận chuyển hàng hóa mà đã trở thành yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và toàn nền kinh tế.

1. Doanh nghiệp không thể đứng ngoài “cuộc đua” Logistics xanh

Theo chia sẻ của ông Trần Ngọc Khánh, Tổng Giám đốc Công ty CP OPL Logistics: “Chuyển đổi xanh giờ đã là yêu cầu bắt buộc chứ không còn dừng ở mức khuyến nghị”.

Thực tế cho thấy, các hoạt động như thay thế nhiên liệu diesel bằng LNG, đầu tư hệ thống xe điện, xây dựng kho xanh hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản trị chuỗi cung ứng đang được ráo riết triển khai. Việc chậm chân trong lộ trình logistics xanh đồng nghĩa với việc doanh nghiệp tự tước đi cơ hội hợp tác với các tập đoàn đa quốc gia và đánh mất thị phần ngay trên sân nhà.

2. Lợi thế cạnh tranh vượt trội với “3 chữ T” trong Logistics xanh

Việc ứng dụng các tiêu chuẩn xanh không chỉ là câu chuyện bảo vệ môi trường hay giảm phát thải, mà nó trực tiếp tạo ra lợi thế cạnh tranh khổng lồ. Theo bà Nguyễn Lê Hằng, Giám đốc Đối ngoại SLP Việt Nam, logistics xanh giúp doanh nghiệp bứt phá thông qua bộ tiêu chí “3 chữ T”:

• Tiết kiệm: Chi phí logistics tại Việt Nam hiện vẫn khá cao, chiếm khoảng 13-15% GDP. Việc sử dụng hạ tầng logistics hiện đại kết hợp công nghệ không chỉ tối ưu hóa quá trình vận chuyển mà còn tối ưu nguồn nhân sự, từ đó tiết kiệm chi phí sâu rộng và tăng năng suất lao động.
• Tốc độ: Trong môi trường kinh doanh nhiều biến động (khủng hoảng năng lượng, rào cản kỹ thuật thương mại), doanh nghiệp sở hữu “tốc độ” sẽ giành chiến thắng. Việc ứng dụng công nghệ giúp dự báo thị trường chính xác, mang lại ưu thế tuyệt đối về thời gian.
• Thích ứng: Đây là yếu tố sống còn. Các nhà đầu tư lớn khi đến Việt Nam luôn yêu cầu khắt khe về chứng chỉ xanh, điện mặt trời mái nhà, minh bạch dữ liệu phát thải… Thích ứng với logistics xanh giúp doanh nghiệp dễ dàng thu hút vốn và tiếp cận tệp khách hàng quốc tế.

3. Những rào cản trên hành trình phủ xanh chuỗi cung ứng

Dù nhận thức rõ tầm quan trọng của logistics xanh, các doanh nghiệp Việt vẫn đang phải đối mặt với nhiều điểm nghẽn lớn:

• Hạ tầng và Quy hoạch: Việc quy hoạch các trung tâm logistics gắn liền với cảng biển, đường sắt đã có, nhưng chưa có lộ trình chi tiết và thể chế hóa cụ thể. Doanh nghiệp cần cơ chế minh bạch và tiêu chí ưu tiên để tự tin cạnh tranh với các ông lớn FDI.
• Nguồn vốn chuyển đổi: Tiếp cận nguồn tín dụng xanh, vốn xanh còn khó khăn do thủ tục hành chính phức tạp. Cần có một bộ quy chuẩn rõ ràng để doanh nghiệp đủ điều kiện dễ dàng nhận hỗ trợ.
• Logistics thông minh (Smart Logistics): Không chỉ dừng ở trao đổi thông tin, doanh nghiệp cần ứng dụng AI quản lý theo thời gian thực. Điều này đòi hỏi nền tảng dữ liệu dùng chung và tiêu chuẩn kỹ thuật số thống nhất để biến các trung tâm logistics thành những “cửa khẩu số”.

4. Chiến lược và giải pháp thúc đẩy Logistics xanh tại Việt Nam

Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 – 2035 (tầm nhìn 2050) đã xác định rõ logistics là cấu phần chiến lược của năng lực cạnh tranh quốc gia. Mục tiêu đặt ra là giảm chi phí logistics xuống còn 12-15% GDP, 80% doanh nghiệp ứng dụng chuyển đổi số và xây dựng ít nhất 5 trung tâm logistics ngang tầm quốc tế.

Để hiện thực hóa tầm nhìn biến Việt Nam từ “điểm trung chuyển” thành “điểm tổ chức chuỗi cung ứng”, định hướng hỗ trợ doanh nghiệp sẽ tập trung vào 3 hướng chính:

• Hỗ trợ chuyển đổi số thực chất: Ứng dụng IoT, AI, Big Data, Blockchain vào quản lý kho, hệ thống vận tải và truy xuất nguồn gốc.
• Hỗ trợ chuyển đổi xanh: Tối ưu hóa tuyến đường, tăng vận tải đa phương thức, phát triển bao bì xanh, kho xanh và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, CBAM.
• Nâng cao năng lực kết nối quốc tế: Chuẩn hóa dịch vụ, liên kết chặt chẽ với hãng tàu, cảng biển và các sàn thương mại điện tử.

Tháo gỡ 3 điểm nghẽn: Hạ tầng – Thể chế – Kết nối

Theo ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), để logistics xanh và thông minh phát triển, cần tháo gỡ đồng bộ 3 vấn đề:

• Về Hạ tầng: Phải kết hợp “hạ tầng cứng” (kho bãi, giao thông) và “hạ tầng mềm” (tiêu chuẩn vận hành, nền tảng dữ liệu, thanh toán điện tử). Các trung tâm logistics phải tích hợp cao với không gian công nghiệp, đô thị.
• Về Thể chế: Hoàn thiện khung pháp lý, đánh giá sửa đổi Nghị định 163/2017/NĐ-CP và xây dựng Thông tư quy định tiêu chí phân loại trung tâm logistics để doanh nghiệp an tâm đầu tư dài hạn.
• Về Kết nối chuỗi cung ứng: Thúc đẩy chia sẻ dữ liệu số, liên kết vùng hiệu quả. Không nhất thiết tỉnh nào cũng phải có trung tâm logistics khổng lồ, mà mỗi địa phương cần đóng một vai trò dựa trên lợi thế riêng để tạo thành mạng lưới hoàn chỉnh.

5. Kết luận:

Chuyển đổi số và logistics xanh không phải là khoản chi phí tuân thủ gánh nặng, mà chính là khoản đầu tư cho tương lai. Các sáng kiến và giải pháp thực tiễn như việc tái sử dụng container rỗng trên hệ thống Box Monster chính là những bước đi cụ thể góp phần trực tiếp vào mục tiêu tối ưu hóa nguồn lực, giảm thiểu phát thải.

Doanh nghiệp đã sẵn sàng “xanh hóa” chuỗi cung ứng của mình? Liên hệ ngay số hotline 098 808 99 48 để được đội ngũ Box Monster hỗ trợ nhanh chóng và chi tiết. Để khám phá dịch vụ tái sử dụng container rỗng và bắt đầu tiết kiệm chi phí ngay hôm nay!

Nguồn tham khảo từ: baochinhphu.vn